Civitas Wladislawia

 

 

 

   Włocławek , nazywany w dawnych wiekach Starym Włocławiem, należy do najstarszych osad w Polsce, które powstały jeszcze z pierwotnych grodów książęcych i targowisk nad brzegami rzek spławnych.

 

Miasto nasze nie posiada pierwszego aktu erekcji, nie znamy daty jak  i również imienia samego założyciela.

 

 Błędem  jest też to, że nazwa naszego miasta pochodzi od imienia księcia Władysława Hermana (1043-1102), 

 czy też  Władysława II ( 1351-1434), ponieważ już długo przed panowaniem tych książąt istniał gród nazywany 

  Wladislavia,   Wladislaw,  Włocław.

Świadczą o tym  wykopaliska oraz zachowane liczne świadectwa i źródła historyczne sięgające początków wieku XI.

Najstarsze pisane po łacinie źródła historyczne podają określając miasto jako „civitas” a nie „oppidum” tj. miasto a nie miasteczko.

W źródłach tych Włocławek występuje jako starożytny gród z nazwą  „ stary ”

 ( Vetus,  Senis,  Antiqua Wladislawia ).

 

   Przez wieki miasto nasze nosiło  nazwą Włocław , dopiero z początkiem XVIII wieku w  źródłach spotyka się zdrobniałą nazwę „Włocławek”, czy też „Wracławek” albo „Wrocławek”.  Wiek XVIII był okresem  największego upadku i zubożenia miast w Polsce.

 

  Jakkolwiek nazwa Włocławek już od początku XVIII w. przyjęła się i do dziś dnia przetrwała w powszechnym użyciu , 

to istnieją nadal pewne trwałe ślady starodawnej nazwy „ Włocław ”  . Nie tylko  w źródłach pisanych historycznych, 

ale i w mowie i języku. Powszechnie mówi się i wprowadza od wyrazu Włocław , a nie Włocławek, słowa pochodne takie jak::

włocławianin, włocławski, włocławianie……, a nie włocławkowianin, włocławkowski, itd. 

 

                     

                             Abraham Boot   lata 1827/28

Vladislaviensis de Stadt et Pastel

Panorama od strony Zazamcza ożywiona sztafażem . U góry zamek w Bobrownikach. Obydwa widoki wykonane z natury przez Abrahama Boota, sekretarza poselstwa holenderskiego, które w l. 1827-28 prowadziło mediację między Rzeczypospolitą a Szwecją zakończoną rozejmem w Starej Wsi.

           .

                

                               Abraham Boot  lata 1827/28

Arx Civitatis Episcopalis Vladislaviensis
Wersja panoramy od strony Zazamcza. Z lewej zamek biskupów z obwarowaniami, z prawej za drzewami zachodnia fasada katedry.

.

 

     

                                              autor n.n. początek XIX w.

Prospekt der Stadt Wloclawek am rechten Ufer Weichsel
Ujęcie panoramiczno-topograficzne od strony Szpetala z podniesionym horyzontem. Z prawej ograniczone

 spichrzem przy bulwarach i ogrodami (okolice ul. Towarowej). Od góry ujęcie zamykają zabudowania klasztoru 

O.O. Franciszkanów-Reformatów

.

 

                                    Alfons Matuszkiewicz ok. 1853 r.

 Widok Włocławka od strony Wisły
Najbardziej znane ujęcie szerokiej panoramy Włocławka od strony Szpetala będące wzorem do litografii Władysława Walkiewicza i Maksymiliana Fajansa.

.

 

                          Alfons Matuszkiewicz ok. 1853

 Widok Włocławka z katedrą i zamkiem
Widok od pd.-wsch. przez dolinę Zgłowiączki zamknięty wzgórzem Szpetala. Ujęcie ograniczone z lewej dachami fabryki Bohma, z prawej sylwetką katedry i budynkami kanonii.

 

                               Alfons Matuszkiewicz ok. 1853 r.

Widok Włocławka z zamkiem
Widok na dolinę Zgłowiączki od pd. Pośrodku drugiego planu pałac biskupi, z lewej zabudowania Zazamcza ze szczytem Czarnego Spichrza. W tle wzgórze szpetalskie .

 .

 

                              Alfons Matuszkiewicz ok. 1853 r.

Zamek w Włocławku i brzegi nadwiślańskie
Widok pałacu biskupiego od pd.-zach. przez dolinę Zgłowiączki przy jej ujściu do Wisły zamknięty wypiętrzeniem wzgórza szpetalskiego. Na Wiśle przystań, parowiec pasażerski i barki towarowe.

.

 

                                 Alfons Matuszkiewicz ok. 1853

Widok katedry w świetle księżyca
Widok na katedrę z pn.-zach. z wysokości ujścia Zgłowiączki, z zabudowaniami kanonii na pierwszym planie. Z prawej dolina Zgłowiączki z pierwotnym mostem drewnianym.

 

.

                      Alfons Matuszkiewicz ok. 1853 r.

Widok Włocławka z łodziami na Wiśle
Widok na Zazamcze z wysokości pałacu biskupiego. Za ujściem Zgłowiączki zabudowania fabryki F. Bohma i spichlerze zbożowe. Przy nabrzeżu wiślanym szereg barek towarowych.

.

 

                                 Erazm Rudolf Fabijański 1863 r.

Widok ogólny Włocławka
Panorama Włocławka od strony szpetala z wysokości ujścia Zgłowiączki. Na rzece widoczna barka towarowa i sylwetka parowca osobowego. Przy nabrzeżu portowym, i po obu stronach ujścia Zgłowiączki, szereg masztów barek towarowych.

                                                

                                                          c.d.n.  

 Opracowanie  przy współpracy Towarzystwa Przyjaciół Włocławka  - P. Krzysztof Zielski  2005 r.